الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

240

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بيان آيه 115 قرائت عراقيان بجز ابو عمرو « كلمة ربك » و ديگران « كلمات ربك » خوانده‌اند . قرائت اول براى اين كه مقصود از « كلمه » كثرت است و از جمع بستن آن بىنيازيم . مىگويند : زهير در كلمهء خود - يعنى در قصيدهء خود - چنين گفت . وجه قرائت دوم هم روشن است ، زيرا در معنى جمع است . لغت تبديل : گذاشتن چيزى بجاى چيزى . صدق : خبرى است كه مطابق واقع باشد . عدل : ضد ستم . برخى گويند : كارهاى خدا همه عدل است . برخى گويند : كارهايى كه با بندگان مىكند ، عدل است . اعراب صِدْقاً وَ عَدْلًا : تميز . برخى گويند : حال به تقدير « صادقة و عادلة » . مقصود اكنون خداوند ببيان صفت كتابى كه نازل كرده است ، پرداخته ، مىفرمايد : وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ : قتاده و ديگران گويند : يعنى قرآن مجيد بطورى كامل است كه كسى نمىتواند چيزى بر آن بيفزايد يا از آن كم كند . برخى گفته‌اند : يعنى قرآن تدريجاً نازل شده تا بمقتضاى حكمت ، كامل شده است . ابو مسلم گويد : كلمه ، يعنى دين خدا . چنان كه مىفرمايد : « وَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيا » ( توبه 40 : دين خدا برتر است ) برخى گويند : منظور از كلمه ، حجت خداست بر مردم . صِدْقاً وَ عَدْلًا : آنچه در قرآن آمده ، راست و عادلانه است . اخبار آن عارى